Odroczone płatności
(z ang. Buy Now, Pay Later, BNPL) to mechanizm, w którym kupujesz dziś towar lub usługę, ale płacisz za to dopiero po upływie określonego czasu — często 14, 30 lub 45 dni, albo rozkładasz płatność na raty.
W praktyce oznacza to, że klient:
- Wybiera w sklepie internetowym opcję „kup teraz, zapłać później” lub tego typu usługę.
- W trakcie składania zamówienia następuje weryfikacja zdolności finansowej przez operatora odroczonej płatności. Zdarza się, że taką usługę świadczy ta sama firma, która udziela pożyczek.
- Jeśli weryfikacja się powiedzie, sklep realizuje dostawę, a klient dostaje czas na zapłatę (np. 30 dni).
- Do wyznaczonej daty klient powinien uregulować zobowiązanie. Jeśli to zrobi, zwykle nie ponosi żadnych kosztów dodatkowych.
Autopay opisuje to jako możliwość „przesunięcia terminu zapłaty za zakupy, w sytuacji, gdy klient nie dysponuje środkami lub nie chce płacić od razu. Usługa często określana jest właśnie jako płatność odroczona.
Dla porównania — klasyczne raty zakupowe to z góry ustalony podział płatności na określoną liczbę rat, często z odsetkami i prowizją.
Zanim zdecydujesz się skorzystać z odroczonej płatności:
Każdy dostawca tej usługi, instytucja pożyczkowa i bank przed każdą transakcją, którą będzie kredytować sprawdzi Twoją zdolność kredytową
Każda niespłacona w terminie odroczona płatność zmniejsza Twoją zdolność kredytową.
Odroczona płatność – zakupy typu „kup teraz, zapłać później” to każdorazowo zobowiązanie finansowe, które tak samo obciążą Twój budżet jak każdy rachunek i rata. I tak samo – jak każde niespłacone w terminie zobowiązanie – może być windykowana.
Popularność i skala w Polsce
- Według raportu CRIF, w 2023 r. aż 73% klientów sklepów internetowych korzystało z odroczonych płatności BNPL.
- W tym samym czasie średnia wartość zobowiązania BNPL wzrosła z 295 zł (rok wcześniej) do 355 zł.
- Rynek BNPL rozwija się dynamicznie — w październiku 2023 r. wartość finansowania udzielonego w formule “kup teraz, zapłać później” wyniosła 363,5 mln zł (wzrost 19,4% m/m, 44,3% rok do roku).
- Trend pokazuje, że konsumenci coraz chętniej sięgają po takie rozwiązania — w 2024 r. 28% Polaków zadeklarowało, że korzystało z BNPL, co stanowi skok o 11 punktów procentowych w porównaniu z rokiem poprzednim.
To pokazuje, że odroczone płatności nie są już niszowym rozwiązaniem — stają się standardem w e-commerce. Pytanie czy są bezpieczniejsze niż korzystanie z karty kredytowej?
Zalety odroczonych płatności
- Brak konieczności płacenia –wydania własnych środków - w momencie zakupu.
- Zwiększona sprzedaż dla sklepów: opcja BNPL często zachęca do większych zakupów.
- Poprawa płynności dla sprzedawcy: mimo że klient płaci później, wielu operatorów BNPL przelewa należność do sklepu wcześniej (pomijając ryzyko).
- Budowanie historii kredytowej: dla niektórych użytkowników BNPL może być pierwszym produktem kredytowym, który – przy terminowej spłacie – może pozytywnie wpłynąć na scoring kredytowy.
Ryzyka i pułapki, na które warto uważać
Chociaż odroczone płatności są atrakcyjne, niosą ze sobą pewne zagrożenia — korzystaj z nich rozważnie.
- Ryzyko nadmiernego zadłużenia. Ponieważ płacisz później, łatwo stracić kontrolę nad liczbą zobowiązań. Eksperci ostrzegają, że łatwo wpaść w spiralę długów.
- Koszty za opóźnienie. Jeśli nie spłacisz w terminie, mogą być naliczone odsetki, opłaty administracyjne, a w skrajnych przypadkach — opłaty windykacyjne.
- Przekształcenie w kredyt. Czasem transakcja odroczona może zostać automatycznie przekształcona w kredyt z ratami lub odsetkami, jeśli klient nie spłaci całości w terminie. Co piąta odroczona płatność przekształca się w pożyczkę.
Wskazówki, jak korzystać z BNPL rozsądnie
- Zawsze sprawdź termin spłaty i warunki opóźnienia przed zatwierdzeniem zakupu.
- Korzystaj z BNPL tylko wtedy, gdy masz pewność, że zapłacisz w terminie.
- Monitoruj swoje zobowiązania— prowadź listę i stare transakcje spłacaj najpierw.
- Unikaj równoczesnego korzystania z wielu usług BNPL, szczególnie gdy przekracza to Twoje możliwości finansowe.
- Przed skorzystaniem z usługi wybieraj operatorów, którzy przeprowadzają realną weryfikację klienta.
- Sprawdzaj opinie i wiarygodność operatora oraz sklepu — czy mają dobre recenzje, czy regulaminy są jasne.
- Pamiętaj, że BNPL to forma kredytu, nie darmowa metoda finansowania — traktuj ją jak zwykłe zobowiązanie.
